Rak jajnika
Rak jajnika często pozostaje niewykryty, dopóki nie rozprzestrzeni się w obrębie miednicy i jamy brzusznej, co utrudnia jego leczenie. Nowotwór ten jest często nazywany „cichym zabójcą” ze względu na niejasne i często pomijane objawy, do których mogą należeć wzdęcia, bóle miednicy lub brzucha, trudności z jedzeniem oraz częste oddawanie moczu. W skali globalnej rak jajnika zajmuje ósme miejsce wśród najczęściej występujących nowotworów u kobiet. Ryzyko zachorowania na raka jajnika w ciągu całego życia wynosi 1 na 78 kobiet.
Do typowych objawów raka jajnika należą:
- wzdęcia
- ból miednicy lub brzucha
- trudności z jedzeniem
- częste oddawanie moczu
Lekarze stosują kilka metod diagnozowania raka jajnika, w tym badanie fizykalne, badania obrazowe, takie jak USG lub tomografia komputerowa, oraz badania krwi pozwalające na oznaczenie poziomu niektórych białek, których stężenie może być podwyższone w przypadku raka jajnika. W celu potwierdzenia diagnozy można również wykonać biopsję. Leczenie raka jajnika zależy od kilku czynników, w tym od rodzaju i stadium zaawansowania nowotworu, a także od ogólnego stanu zdrowia pacjentki. Pierwszym etapem leczenia raka jajnika jest często zabieg chirurgiczny, który może polegać na usunięciu jednego lub obu jajników, a także jajowodów i macicy. W celu zniszczenia komórek nowotworowych można również zastosować chemioterapię, zarówno przed, jak i po operacji.
Nowotwory jajników obejmują nowotwory powstające w komórkach nabłonkowych wyściełających jajowody lub otrzewną, a także same jajniki; łącznie nazywane są one nabłonkowymi nowotworami jajników. Inne rodzaje nowotworów jajników powstają w innych komórkach, w tym guzy komórek rozrodczych, które powstają w komórkach wytwarzających komórki jajowe, oraz guzy komórek zrębu, które powstają w tkankach podporowych.
Rak jajnika najczęściej występuje u kobiet po menopauzie. W ciągu ostatnich 10 lat liczba nowych przypadków raka jajnika z roku na rok nieznacznie malała. W latach 2009–2018 odnotowano również niewielki spadek liczby zgonów spowodowanych rakiem jajnika.
Kobiety, u których w rodzinie występowały przypadki raka jajnika i/lub które mają pewne dziedziczne zmiany genetyczne, takie jak zmiany w genach BRCA1 lub BRCA2, są narażone na większe ryzyko niż kobiety, u których nie odnotowano takich przypadków w rodzinie lub które nie odziedziczyły tych zmian genetycznych. W przypadku kobiet z dziedzicznym ryzykiem można skorzystać z poradnictwa genetycznego i badań genetycznych, aby dowiedzieć się więcej na temat prawdopodobieństwa zachorowania na raka jajnika. Trudno jest wcześnie wykryć raka jajnika. Wczesny rak jajnika może nie powodować żadnych objawów. Kiedy objawy się pojawiają, rak jajnika jest często w zaawansowanym stadium.
Głównymi metodami leczenia raka jajnika są zabieg chirurgiczny i chemioterapia. Na skuteczność leczenia mogą mieć wpływ lokalizacja i typ komórek, w których powstał nowotwór, a także to, czy jest to nowotwór o wysokim, czy niskim stopniu złośliwości. Zabieg chirurgiczny może wyleczyć większość pacjentek z rakiem jajnika we wczesnym stadium, który nie rozprzestrzenił się poza jajniki. W przypadku zaawansowanego raka jajnika celem operacji jest usunięcie jak największej części nowotworu – zabieg ten nazywa się chirurgiczną redukcją masy nowotworowej. Leki do chemioterapii na bazie platyny, takie jak cisplatyna lub karboplatyna (Paraplatin), często podawane w połączeniu z innymi lekami, są zazwyczaj skuteczne w leczeniu nabłonkowego raka jajnika na każdym etapie. Jednak u większości osób z zaawansowanym rakiem jajnika nowotwór zazwyczaj nawraca. Ponowne leczenie raka lekami platynowymi może przynieść efekty, ale ostatecznie guzy stają się oporne na te leki.
W 2020 roku zdiagnozowano około 313 959 nowych przypadków raka jajnika, a liczba zgonów związanych z tą chorobą wyniosła 207 252. Oznacza to śmiertelność na poziomie 66%. Ogólnie rzecz biorąc, 17,4% osób w Stanach Zjednoczonych, u których zdiagnozowano raka płuc, przeżywa pięć lat od momentu diagnozy, podczas gdy wyniki leczenia w krajach rozwijających się są średnio gorsze.Wskaźnik przeżywalności pięcioletniej wśród kobiet, u których zdiagnozowano raka jajnika w późnych stadiach, wynosi około 30%, ale w przypadku wczesnej diagnozy i leczenia wskaźnik ten wzrasta do ponad 93%.